Ocenianie teoretycznej możliwości wojny między Rosją a NATO oraz potencjalnego przerodzenia się takiego konfliktu w wojnę z użyciem broni nuklearnej to złożone zadanie, wymagające uwzględnienia wielu czynników – od aktualnej sytuacji geopolitycznej po doktryny militarne i zdolności obronne stron. Na podstawie dostępnych informacji, w tym doniesień medialnych, analiz ekspertów oraz wypowiedzi przedstawicieli obu stron, można spróbować oszacować ryzyko w procentach, choć takie szacunki są obarczone dużą niepewnością. Poniższy tekst przedstawia analizę tych ryzyk, opartą na źródłach z 2024 i 2025 roku, bez bezpośredniego odwoływania się do spekulacji czy niepotwierdzonych danych

Obecna sytuacja geopolityczna. Napięcia na linii Rosja-NATO

Konflikt między Rosją a NATO pozostaje w dużej mierze hipotetyczny, ale napięcia wynikające z wojny na Ukrainie, ekspansji militarnej Rosji i reakcji Sojuszu Północnoatlantyckiego tworzą realne punkty zapalne. W 2024 roku niemiecki „Bild” opublikował analizę opartą na rzekomych dokumentach Bundeswehry, sugerującą, że Rosja może przygotować się do eskalacji konfliktu z NATO już w 2025 roku, po potencjalnym pokonaniu Ukrainy. Scenariusz zakładał mobilizację 200 tysięcy żołnierzy i wykorzystanie mniejszości rosyjskich w krajach bałtyckich do wywołania niepokojów, co mogłoby stanowić pretekst do interwencji. Jednak litewski generał Valdemaras Rupšys w styczniu 2024 roku ocenił prawdopodobieństwo wojny Rosja-NATO w 2024 i 2025 roku jako „skrajnie niskie”. Minister obrony Polski Władysław Kosiniak-Kamysz, komentując te doniesienia, podkreślił nieprzewidywalność Rosji, ale nie wskazał konkretnego poziomu zagrożenia.

Rosja, według holenderskiego wywiadu MIVD, planuje zwiększyć swoje siły zbrojne o 50% do 2025 roku, a budżet obronny wzrósł do 120 miliardów euro. Równolegle NATO wzmacnia swoją wschodnią flankę, rozmieszczając 40 tysięcy żołnierzy pod swoim dowództwem i 100 tysięcy pod dowództwem USA. Te działania wskazują na wzajemne przygotowania do potencjalnego konfliktu, ale nie oznaczają jego nieuchronności. Rosyjska doktryna militarna, w tym zasada „eskalacji do deeskalacji”, sugeruje możliwość użycia broni nuklearnej w przypadku zagrożenia egzystencjalnego, ale brak historycznych dowodów na jej zastosowanie w konfliktach od czasów Hiroszimy i Nagasaki każe traktować takie groźby z ostrożnością.

Ocena ryzyka wojny Rosja-NATO. Procentowe prawdopodobieństwo

Na podstawie dostępnych danych prawdopodobieństwo wojny między Rosją a NATO w najbliższych 12-24 miesiącach (do kwietnia 2027 roku) można oszacować na około 5-10%. Taka ocena uwzględnia kilka czynników. Po pierwsze, Rosja jest obecnie zaangażowana w kosztowną wojnę na Ukrainie, która pochłania znaczące zasoby finansowe (ponad 40% budżetu państwa) i ludzkie. Eksperci, jak były analityk CIA Peter Schroeder, wskazują, że Rosja nie ma interesu geopolitycznego w bezpośrednim konflikcie z NATO, co potwierdził sam Władimir Putin w 2024 roku, mówiąc, że Rosja nie planuje wojny z Sojuszem. Po drugie, NATO posiada przewagę konwencjonalną, co sprawia, że Rosja w wojnie bez użycia broni nuklearnej miałaby niewielkie szanse na sukces, jak zauważył Kosiniak-Kamysz.

Jednak ryzyko istnieje w scenariuszach pośrednich, takich jak przypadkowe incydenty (np. naruszenie przestrzeni powietrznej NATO) lub eskalacja w krajach bałtyckich, gdzie Rosja mogłaby wykorzystać mniejszości rosyjskie, jak sugeruje analiza „Bilda”. Dodatkowo, rosyjska propaganda, w tym wypowiedzi Dmitrija Miedwiediewa czy Siergieja Szojgu, regularnie podsyca groźby nuklearne, co zwiększa percepcję zagrożenia, choć eksperci, jak Dmitrij Głuchowski, nazywają to szantażem. Dlatego, mimo niskiego prawdopodobieństwa, ryzyko nie jest zerowe, szczególnie w kontekście nieprzewidywalności Kremla, jak zauważył polski minister obrony.

Potencjał konfliktu nuklearnego. Procentowe prawdopodobieństwo

Prawdopodobieństwo przerodzenia się hipotetycznego konfliktu Rosja-NATO w wojnę z użyciem broni nuklearnej jest jeszcze niższe, ale bardziej złożone do oszacowania. Można je ocenić na około 1-3% w perspektywie 12-24 miesięcy. Rosyjska doktryna nuklearna, zaktualizowana w 2024 roku, dopuszcza użycie broni jądrowej w przypadku „egzystencjalnego zagrożenia” dla państwa lub w odpowiedzi na atak z użyciem broni masowego rażenia. Wypowiedzi Putina i Miedwiediewa sugerują gotowość do użycia taktycznej broni nuklearnej, ale eksperci, jak Paweł Luzin, wskazują, że takie groźby mają głównie charakter odstraszający.

NATO również podkreśla, że jakiekolwiek użycie broni nuklearnej przez Rosję wywołałoby „fizyczną odpowiedź” sojuszników, co zwiększa ryzyko eskalacji. Raporty Rand Corporation wskazują, że Rosja mogłaby rozważać ograniczony atak nuklearny na kraj NATO, np. Polskę, aby wstrzymać wsparcie dla Ukrainy lub przetestować reakcję Sojuszu. Jednak konsekwencje takiego kroku byłyby katastrofalne, włącznie z potencjalną odpowiedzią strategiczną USA, co czyni taki scenariusz skrajnie ryzykownym dla Kremla. Annie Jacobsen, autorka książki „Wojna nuklearna. Możliwy scenariusz”, podkreśla, że nie istnieje skuteczna obrona przed strategiczną bronią nuklearną, co czyni pełnoskalową wojnę nuklearną końcem cywilizacji.

Czynniki zmniejszające i zwiększające ryzyko

Kilka czynników zmniejsza ryzyko konfliktu. Po pierwsze, przewaga konwencjonalna NATO, w tym kontrola nad Morzem Bałtyckim i przewaga lotnicza, zniechęca Rosję do bezpośredniej konfrontacji. Po drugie, wewnętrzne problemy Rosji, takie jak kryzys gospodarczy i odpływ kapitału ludzkiego (około miliona emigrantów od 2022 roku), ograniczają jej zdolności militarne. Po trzecie, globalna presja, w tym od Chin, które nie popierają eskalacji nuklearnej, może powstrzymywać Kreml.

Z drugiej strony, czynniki zwiększające ryzyko to nieprzewidywalność rosyjskiego przywództwa, jak wskazał Kosiniak-Kamysz, oraz możliwość błędów strategicznych, np. w wyniku incydentów granicznych. Rosyjskie inwestycje w broń hipersoniczną i nowe systemy, jak rakieta „Buriewiestnik”, zwiększają potencjalne zagrożenie, choć ich skuteczność pozostaje niepewna. Dodatkowo, osłabienie wsparcia USA dla NATO w przypadku zmiany administracji (np. powrotu Donalda Trumpa) mogłoby stworzyć okno dla rosyjskiej agresji, jak sugerują analizy NATO.

Perspektywy i konieczność przygotowań

Choć ryzyko wojny Rosja-NATO i konfliktu nuklearnego obecnie pozostaje bardzo niskie, nie można go ignorować. NATO kontynuuje wzmacnianie odstraszania, zarówno konwencjonalnego, jak i nuklearnego, poprzez program Nuclear Sharing i rozmieszczenie wojsk na wschodniej flance. Polska, jako kraj przygraniczny, pozostaje w centrum tych przygotowań, co podkreśla propozycja prezydenta Andrzeja Dudy dotycząca rozmieszczenia taktycznej broni nuklearnej w kraju. Rosja, mimo retoryki wojennej, zdaje sobie sprawę z konsekwencji bezpośredniego starcia z NATO, co czyni szantaż nuklearny bardziej prawdopodobnym niż rzeczywisty atak.

Wojna atomowa Rosja-NATO: (c) Zaq1.pl / GR

Zobacz też:
>
>